31 Ocak 2024 tarihinde Ticaret Bakanlığı, restoran ve kafelerde zorunlu servis ücreti ile kuver uygulamasını sona erdirdi. Bu düzenleme sonrasında birçok işletme, çalışanların asıl gelir kaynağı olan bahşişi gönüllü bir sistemle toplama yoluna gitti.
Gönüllü bahşişin yeni şekli
Gönüllü bahşiş ödemeleri artık nakit yerine kredi kartıyla yapılabiliyor. Ancak kartla alınan bahşişlerde yüzde 10 stopaj vergisi kesiliyor ve bu durum çalışanların eline geçen tutarı azaltıyor.
Sektörün istihdam ve büyüklük verileri
- Türkiye yeme‑içme sektörü yaklaşık iki milyon kişiye istihdam sağlıyor.
- Sektörde yaklaşık yüz elli bin işletme faaliyet gösteriyor.
- 2025 yılı için yeme‑içme sektöründen 5,4 milyar dolar turizm geliri öngörülüyor.
Dijital bahşiş önerisi
Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD), dijital bahşiş sisteminin yasal zemine oturtulmasını talep ediyor. Önerilen modelde, kredi kartıyla alınan bahşişin yüzde 10 stopaj vergisi işveren tarafından karşılanacak. Bahşişler, işverenin açacağı ayrı bir banka hesabında toplanıp, çalışanların ücret ödeme gününde dağıtılacak. Bu hesabın başka amaçlarla kullanılması ve hacze konu edilmesi yasaklanacak.
Kayda değer eleştiriler
Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) temsilcisi, faturaya eklenen yüzde 10‑20 oranındaki ücretlerin gönüllü olmadığını ve hukuki sorun yarattığını vurguluyor. Ayrıca, dijital bahşiş sisteminde çalışanların topladığı tutarı görebilmesi ve vergisiz olarak alabilmesi için sıkı denetim gerektiğini belirtiyor.
Bu tartışmalar, restoran ve kafelerde çalışanların gelir güvenliğini sağlamak ve kayıt dışılığın önüne geçmek amacıyla yeni bir düzenlemenin gerekliliğini ortaya koyuyor.
