Özbekistan'ın başkenti Taşkent'in 1960'lar ile 1990'ların başı arasında inşa edilen on modernist yapısı, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne resmen dahil edildi. Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen UNESCO Dünya Mirası Komitesi'nin 48. oturumunda alınan bu karar, Orta Asya mimarlık tarihinin önemli bir dönemini uluslararası düzeyde koruma altına alıyor.
Modernizm ve Geleneksel Dokunun Uyumu
UNESCO, söz konusu yapıları modernist mimari ilkelerin yerel kültürel gelenekler, bölgenin iklim koşulları ve sismik risklerle nasıl başarılı bir şekilde harmanlandığını gösteren örnekler olarak tanımlıyor. 1966 yılında yaşanan yıkıcı depremin ardından hız kazanan kentsel dönüşüm süreci, kentin çehresini tamamen değiştirmişti. Yeni inşa edilen bulvarlar, meydanlar ve konut blokları; geometrik bezemeler, açık galeriler ve anıtsal sanat eserleriyle zenginleştirildi.
Mimari tasarımlarda, bölgenin yoğun yaz sıcaklarına karşı derin cepheler ve gölgelikli alanlar gibi pratik çözümler tercih edildi. Listeye alınan yapılar arasında Çorsu Pazarı, Kosmonavtlar Metro İstasyonu, Halkların Dostluğu Sarayı ve Büyük Güneş Fırını gibi kentin simgeleşmiş noktaları yer alıyor.
Kültürel Hafızanın Korunması
Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Saida Mirziyoyeva, bu tescilin sadece binaların değil, bütün bir dönemin değerinin kabulü olduğunu belirtti. Mirziyoyeva, bu yapıların Taşkent'in kamusal hayatını ve kolektif kimliğini yansıttığını vurgulayarak, gelecek nesillere aktarılmasının büyük bir sorumluluk olduğunu ifade etti.
Özbekistan Sanat ve Kültür Gelişim Vakfı Başkanı Gayane Umerova ise bu kararın, 20. yüzyıl mimarisinin küresel modernist hareket içindeki yerini sağlamlaştırdığını belirtti. Bu yeni tescille birlikte Özbekistan'ın UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki kültürel varlıklarının sayısı altıya yükseldi. Ülke, daha önce Semerkant, Buhara, Hive ve Şehrisabz gibi tarihî merkezleriyle listede yer alıyordu.
Hâlen aktif olarak kullanılan bu yapılar, Taşkent'in gündelik yaşamının ayrılmaz bir parçası olmaya devam ediyor. UNESCO'nun bu adımı, modern kentlerin kimliğini oluşturan yakın dönem mimari mirasının korunması konusunda küresel bir farkındalık yaratmayı hedefliyor.
